Afera Orlenu, weta Prezydenta i nowe kary dla kierowców. Rząd mówi o "ponurej całości"
Premier o "ponurej całości" - kryptowaluty, paliwa i prezydenckie weta
Podczas posiedzenia Rady Ministrów Premier Donald Tusk odniósł się w ostrych słowach do publikacji dziennika Financial Times, który opisał kulisy jednej z najgłośniejszych afer ostatnich lat związanych z Orlenem. Szef rządu mówił o splocie nieprawidłowości, które - jak stwierdził - układają się w niepokojący obraz. Wskazał przy tym nie tylko na same transakcje paliwowe, ale także na rolę kryptowalut oraz na konsekwentne blokowanie kluczowych ustaw przez Prezydenta.
"Wszystko układa się w bardzo ponurą całość, bo oprócz tego magicznego trójkąta: kryptowaluty, brudne interesy na paliwach i PiS, dochodzą konsekwentne weta lub blokady ze strony Prezydenta"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Według ustaleń opisanych przez zagraniczne medium, nieudana transakcja zakupu wenezuelskiej ropy miała narazić koncern na stratę sięgającą 1,6 mld zł. Premier zapowiedział, że nieprawidłowości związane z działalnością spółki za czasów poprzedniej władzy zostaną w pełni rozliczone. Sprawa dotyczy okresu, gdy prezesem Orlenu był Daniel Obajtek.
Szef rządu podkreślał, że skala opisanych zdarzeń jest bezprecedensowa i wymaga wyjaśnienia do końca. Jak zaznaczył, opinia publiczna ma prawo znać prawdę o tym, jak doszło do wyprowadzenia tak ogromnych środków z państwowej spółki.
Mechanizm afery paliwowej - zaliczka bez gwarancji dostaw
Z publikacji wynika, że sprawa dotyczy nieudanej transakcji zakupu wenezuelskiej ropy przez spółkę Orlen Trading Switzerland. Do zawarcia umowy doszło w czasie, gdy na czele koncernu stał Daniel Obajtek. Spółka wypłaciła pośrednikowi zaliczkę w wysokości około 230 mln dolarów na poczet dostaw surowca, które ostatecznie w dużej mierze nigdy nie zostały zrealizowane.
Premier zwracał uwagę na nietypowy charakter całej operacji. Pieniądze przekazano bez należytych zabezpieczeń, a cała konstrukcja opierała się na udziale trudnych do zweryfikowania pośredników. Według szefa rządu właśnie kryptowaluty miały posłużyć jako narzędzie do przeprowadzenia tego interesu.
"Financial Times pisze o jednym z największych skandali w historii naszego kraju, a cały świat dowiaduje się o aferze Orlenu za czasów pana Obajtka. Straty państwa polskiego tylko w tej jednej sprawie to 1,6 mld zł. Okazuje się, że to właśnie kryptowaluty pomogły w realizacji brudnego interesu z paliwem. Dziwni pośrednicy, przekazanie pieniędzy bez gwarancji uzyskania paliwa"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Nad śledztwami dotyczącymi Orlenu osobisty nadzór sprawuje Prokurator Generalny Waldemar Żurek. Część osób usłyszała już zarzuty, a niektórzy podejrzani ukrywają się przed wymiarem sprawiedliwości - między innymi w Dubaju. Premier nawiązał też do nerwowych reakcji otoczenia Prezydenta i polityków opozycji, sugerując, że mogą one wynikać z obawy przed ujawnieniem szerszej sieci powiązań.
"Teraz rozumiem nerwowe zachowania urzędników Prezydenta i polityków opozycji. Dzisiaj łatwiej jest zrozumieć ich strach, bo wygląda na to, że w aferze Zondakrypto i tej paliwowej, możemy mieć do czynienia z siecią brudnych interesów, która ich przerosła"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Podatek od nadzwyczajnych zysków - drugie podejście rządu
Rada Ministrów po raz drugi przyjęła projekt ustawy przewidującej opodatkowanie nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw paliwowych. Celem rozwiązania jest sfinansowanie działań osłonowych dla kierowców oraz ograniczenie skutków wzrostu cen paliw. Pierwszy projekt został zablokowany przez Prezydenta Karola Nawrockiego, który nie złożył pod nim podpisu i skierował go do Trybunału Konstytucyjnego.
Premier zaapelował do głowy państwa, aby tym razem nie blokował rozwiązania. Jak argumentował, za kryzys paliwowy nie powinni płacić zwykli obywatele, którzy nie mają wpływu na globalne wydarzenia, takie jak wojna na Bliskim Wschodzie czy polityka zagraniczna mocarstw.
"Nikt już nie powinien mieć wątpliwości, że tę ustawę trzeba podpisać. To nie ludzie mają płacić za kryzys paliwowy, nie Polacy odpowiadają za wojnę na Bliskim Wschodzie. Nie mamy wpływu na politykę Donalda Trumpa, czy Putina"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Gwarantuję, że jeśli Prezydent wreszcie podpisze ponownie złożoną ustawę o nadzwyczajnych zyskach, natychmiast zrealizujemy kolejny etap CPN"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Środki pozyskane z podatku mają pozwolić po raz kolejny w tym roku obniżyć VAT i akcyzę na paliwa. Jak wskazano, Orlen osiągnął w pierwszym półroczu 2026 r. niemal 16 mld zł zysku netto, wobec niespełna 6 mld zł rok wcześniej. To właśnie na tej nadzwyczajnej poprawie wyników ma opierać się konstrukcja nowego podatku.
Zaostrzenie kar za wjazd na przejazd kolejowy na czerwonym świetle
Rada Ministrów przyjęła również projekt zaostrzający sankcje za wjazd na przejazdy kolejowe mimo czerwonego światła, opuszczających się zapór lub rogatek. Nowe przepisy mają być odpowiedzią na narastający problem bezpieczeństwa oraz apele środowiska kolejowego. Zmiany są też reakcją na niedawną katastrofę w Sokolnikach Suchych na Mazowszu, gdzie pociąg Intercity zderzył się z ciężarówką - w wypadku zginęła jedna osoba, a wiele zostało rannych.
Kierowcy, którzy nie będą stosować się do przepisów, mają między innymi automatycznie tracić prawo jazdy na trzy miesiące. W najpoważniejszych przypadkach takie zachowania będą mogły zostać zakwalifikowane jako przestępstwo. Premier zwracał uwagę, że choć praca kierowców - szczególnie ciężarówek - jest bardzo wymagająca, nie może ona odbywać się kosztem bezpieczeństwa innych uczestników ruchu.
"Zdaję sobie sprawę, że praca kierowców, szczególnie ciężarówek, jest bardzo wymagająca i trudna, ale nie możemy ryzykować ludzkim życiem, więc będę apelował o szybkie przyjęcie także tego zaostrzenia przepisów. I mam nadzieję, że wszyscy rozumieją potrzebę tych przepisów"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Projekt, zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią, został przyjęty podczas tego samego posiedzenia Rady Ministrów. Teraz trafi do dalszych prac legislacyjnych, a następnie pod obrady parlamentu i pod decyzję Prezydenta.
Co to oznacza dla mieszkańców Knurów i okolic?
Dla kierowców z Knurowa i całego regionu górnośląskiego zapowiadane zmiany mają wymiar bardzo konkretny. Knurów leży w pobliżu kluczowych szlaków komunikacyjnych, a lokalne drogi - zwłaszcza w rejonie przejazdów kolejowych na trasach w kierunku Gliwic i Rybnika - codziennie obsługują tysiące pojazdów, w tym ciężarówki zmierzające do zakładów przemysłowych. Zaostrzone kary za wjazd na przejazd przy czerwonym świetle mogą realnie poprawić bezpieczeństwo w miejscach, gdzie dochodziło do niebezpiecznych sytuacji.
Z kolei obniżka VAT i akcyzy na paliwa, finansowana z podatku od nadzwyczajnych zysków, przełożyłaby się bezpośrednio na ceny na stacjach benzynowych w Knurowie i okolicznych miejscowościach. Dla wielu rodzin z regionu, gdzie samochód jest podstawowym środkiem dojazdu do pracy w kopalniach, fabrykach czy do Gliwic i Katowic, nawet kilkugroszowa obniżka na litrze ma wymierne znaczenie w miesięcznym budżecie. Lokalne firmy transportowe również liczą na stabilizację kosztów paliwa.
Mieszkańcy Knurowa, podobnie jak cała Polska, czekają teraz na decyzję Prezydenta w sprawie ustawy o nadzwyczajnych zyskach. Od tego, czy podpisze dokument, zależeć będzie, czy kolejny etap programu osłonowego CPN zostanie wdrożony, a ceny paliw na stacjach w regionie ponownie spadną.
Najważniejsze fakty w skrócie
- Straty Orlenu w opisanej transakcji oszacowano na 1,6 mld zł.
- Spółka Orlen Trading Switzerland wypłaciła pośrednikowi około 230 mln dolarów zaliczki na dostawy wenezuelskiej ropy.
- Rada Ministrów po raz drugi przyjęła projekt ustawy o opodatkowaniu nadzwyczajnych zysków firm paliwowych.
- Pierwszy projekt został skierowany przez Prezydenta Karola Nawrockiego do Trybunału Konstytucyjnego.
- Orlen osiągnął w pierwszym półroczu 2026 r. niemal 16 mld zł zysku netto wobec niespełna 6 mld zł rok wcześniej.
- Kierowcy ignorujący sygnalizację na przejazdach mają tracić prawo jazdy na trzy miesiące.
- Zmiany w prawie to reakcja na katastrofę w Sokolnikach Suchych na Mazowszu.